Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
enas

ΑΕ Νεάπολης: Οι μοναδικές στιγμές και το αφιέρωμα στην πόλη-σύμβολο του Λασιθίου

 

Όλοι οι δρόμοι οδηγούν την Κυριακή 1η Απριλίου (16:00) στο γήπεδο της Νεάπολης «Περικλής Μελιδονιώτης», εκεί όπου η ΑΕΝ στην «αυλαία» του πρωταθλήματος της Α’ κατηγορίας, στο ματς με τον ΑΟΑΝ θα γιορτάσει την κατάκτηση του τίτλου στο Λασίθι και μαζί την άνοδο στη Γ’ Εθνική.

 

Στη φαντασμαγορική φιέστα που ετοιμάζουν οι άνθρωποι των «πρασινοκίτρινων» θα γίνει η απονομή του τροπαίου και των μεταλλίων από την ΕΠΣ Λασιθίου, με τους διοικούντες της ΑΕΝ να καλούν όλον τον φίλαθλο κόσμο να έρθει στο γήπεδο και να γιορτάσει μαζί με την ομάδα.

 

Οι στιγμές που ζουν στη Νεάπολη είναι πραγματικά μοναδικές. Φέτος που ο σύλλογος κλείνει αισίως 50 χρόνια ζωής (έτος ίδρυσης 1968) μετά τη συγχώνευση των ομάδων της πόλης (Δρήρου και Κοροίβου), ήρθε η «κούπα» μαζί με την άνοδο για να δείξει σε όλον τον κόσμο πως η ΑΕ Νεάπολης είναι εδώ και συνεχίζει να ονειρεύεται.

 

Ο Σπόρτσικας σε ένα ξεχωριστό αφιέρωμα «φωτίζει» γνωστές αλλά και άγνωστες πτυχές της πόλης της Νεάπολης, η οποία από τη νέα αγωνιστική περίοδο θα είναι στο επίκεντρο και της υπόλοιπης ποδοσφαιρικής Ελλάδας.

 

ena

 

Στο όρος Καδηστός, δύο χλμ. βορειοανατολικά της σημερινής Νεάπολης, βρισκόταν η αρχαία πόλη Δρήρος. Ιδρύθηκε το 12ο αιώνα π.Χ. και άκμασε από τους γεωμετρικούς χρόνους μέχρι τους ελληνιστικούς, όταν το 220 π.Χ. καταστράφηκε κατά τη διάρκεια εμφυλίου. Η πόλη εντοπίστηκε το 1855, όταν βρέθηκε ένας πεσσός με επιγραφή του 3ου αιώνα π.Χ., στον οποίο αναγραφόταν ο όρκος 180 εφήβων, για την αφοσίωση στην πόλη τους και για την φύτευση ενός τουλάχιστον ελαιοδέντρου από τον καθένα τους.

 

Στην περιοχή της σημερινής κωμόπολης, στην Απάνω Γειτονιά, βρισκόταν επί ενετικών χρόνων ένα μικρό χωριό το οποίο ονομαζόταν Καρές. Σε αυτόν τον οικισμό γεννήθηκε το 1340 ο Πέτρος Φίλαργος ή Φιλάρετος, ο οποίος έγινε Πάπας της Ρώμης από το 1409 μέχρι το θάνατό του το 1410. Σύμφωνα με τον Ερρίκο Δάνδολο, οι Βενετοί κατέστρεψαν τις Καρές στην επανάσταση των Ψαρομηλίγγων το 1347 αλλά είναι πιθανόν ο οικισμός να ερήμωσε εξαιτίας επιδημίας.

 

Οι Βενετοί τις ξαναέχτισαν, με τον οικισμό να παίρνει το όνομα Καινούργιο Χωριό όπως αναφέρεται σε συμβόλαιο του 1631 από την μονή Αρετίου. Η χρονολογία της επανεγκατάστασης δεν είναι γνωστή αλλά μπορεί να είναι το Chenuriogorio που αναφέρεται ως φέουδο κατά τα 3/4 του Ιωάννη Ιαλλινά σε έγγραφο του Δουκικού Αρχείου του Χάνδακα το 1387.

 

dyo

 

Το Καινούργιο Χωριό αναφέρεται το 1583 στην απογραφή του Καστροφύλακα (Κ97) ως (Chienurio Coriò) και είχε 1.272 κατοίκους και ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος οικισμός στην επαρχία Μεραμπέλου μετά τα Κριτσά που είχαν 1.625 κατοίκους. Το Καινούργιο Χωριό αναπτύχθηκε κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας λόγω της θέσης του στο πέρασμα ανάμεσα στο Ηράκλειο και στο Λασίθι. Το 1868 το Καινούργιο Χωριό ορίζεται πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου και μετονομάζεται σε Νεάπολη.

 

Η Νεάπολη σε μεγάλο βαθμό αναμορφώθηκε από τον Κώστα Αδοσίδη Πασά, ο οποίος άλλαξε τη ρυμοτομία της πόλης και έχτισε διοικητήριο (Μικτό Διοικητικό Συμβούλιο, Μικτό Δικαστήριο, φυλακές και νοσοκομείο) Παράλληλα το πρώτο γυμνάσιο στο νομό Λασιθίου ιδρύθηκε στη Νεάπολη. Στη συνέχεια η Νεάπολη γίνεται έδρα της μητρόπολης Πέτρας της οποίας η προηγούμενη έδρα ήταν η Μονή Αρετίου. Η Νεάπολη παρέμεινε πρωτεύουσα του Λασιθίου μέχρι το 1904, όταν η έδρα του νομού μεταφέρθηκε στον Άγιο Νικόλαο.

 

Στην απογραφή του 1881 η Νεάπολη είχε 2.208 Χριστιανούς κατοίκους και 80 Τούρκους. Παρά την μετακίνηση της έδρας η Νεάπολη παρέμεινε σημαντικό εμπορικό και πνευματικό κέντρο στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Σε αυτήν την περίοδο (έφτασε το ηλεκτρικό ρεύμα, κατασκευάστηκε ο πρώτος κινηματογράφος, λειτουργούν εμπορικά καταστήματα και κατασκευάζεται ο μητροπολιτικός ναός της Μεγάλης Παναγίας). Η ανάπτυξη αυτή ανακόπτεται μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή, όταν ήταν έδρα ιταλικής μεραρχίας.

 

tria

 

Στις 17 Ιανουαρίου 1964 θεμελιώθηκε η Τεχνική Σχολή της Νεαπόλεως, από τον υπουργό Παιδείας, καθηγητή Κουρμούλη. Η μεγαλύτερη εκκλησία της πόλης όπως αναφέραμε και παραπάνω είναι η Μεγάλη Παναγία. Είναι η έδρα της Ιεράς Μητρόπολης Πέτρας και Χερρονήσου και όταν κτίσθηκε ήταν ο μεγαλύτερος ναός στο νομό Λασιθίου. Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική σταυροειδής με τρούλο, με το κεντρικό κλίτος αφιερωμένο στην Παναγία και γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

 

Στη θέση Πλατανιάς, δίπλα σε ένα ρέμα νοτιοανατολικά της Νεάπολης σώζεται ο ανακαινισμένος ναός του αγίου Γεωργίου ο οποίος ήταν το καθολικό ενός μοναστηριού. Στα νοτιοανατολικά περίχωρα της Νεάπολης βρίσκεται ο ανακαινισμένος μονόχωρος ναός του Αγίου Γεωργίου Ψάθας, ο οποίος αναφέρεται σε έγγραφο αγοροπωλησίας αμπελιών του 1552. Στο κέντρο της Νεάπολης βρίσκονται οι ανακαινισμένοι ενετικοί ναοί του Αγίου Σπυρίδωνος (οικοδομήθηκε το 1588) και του Αγίου Στεφάνου (που αναφέρεται σε έγγραφα του 1546).

 

Βόρεια της πόλης βρίσκεται δίκλιτος ναός, αφιερωμένος στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος και στους Άγιος Πάντες. Πέντε χλμ. νότια της Νεάπολης είναι το γυναικείο μοναστήρι της Παναγίας στην Κουφή Πέτρα, το οποίο φαίνεται ότι ιδρύθηκε το 1866. Είναι άγνωστο αν παλαιότερα υπήρχε μοναστήρι στην περιοχή. Κοντά είναι η Μονή Κρεμαστών, αφιερωμένη στους Ταξιάρχες Αρχαγγέλους Μιχαήλ και Γαβριήλ.

 

Δυτικά της Νεάπολης υπάρχει το λατινικό φραγκισκανικό μοναστήρι, γνωστό ως μονή Φραρώ ή Άγιος Αντώνιος του Σιμέτι. Κοντά στο ναό βρίσκεται το δάσος «Πασχαλίγο», το οποίο έχει πάρει το όνομά του από τον Ενετό φεουδάρχη του 16ου αιώνα Fillipo Pasqualigo. Ο Πασκαλίγκο με ένα σύστημα ύδρευσης μετέφερε νερό από την πηγή Βίγλι. Σε αυτά τα αυλάκια στη συνέχεια οι κάτοικοι του Καινούργιου Χωριού κατασκεύασαν νερόμυλους. Ο ίδιος ο Πασκαλίγκο είχε πύργο στο δάσος, ο οποίος σώζεται μέχρι και σήμερα.

 

dyo

 

Στην περιοχή Άγιος Δημήτριος, πάνω στο παλιό υδραγωγείο, βρίσκεται ο πύργος του Μασλούμ Καρακάση, ενός γενίτσαρου. Το κτίριο είναι της ενετικής περιόδου και κατασκευάστηκε από τον Πασκαλίγκο. Στο κτίριο του πρώην ορφανοτροφείου λειτουργεί αρχαιολογική έκθεση οποία σε λίγα μόλις χρόνια συγκέντρωσε περισσότερα από 1000 αντικείμενα. Από το 1980 λειτουργεί και λαογραφικό μουσείο που στεγάζεται πλέον στο διατηρητέο κτίριο του Παλαιού Γυμνασίου Νεάπολης που αποτελεί κτίριο της περιόδου του πρώτου Οθωμανού Χριστιανού διοικητή Κωστή Αδοσίδη Πασά (1867-1871).

Στον εκθεσιακό χώρο σημαντική θέση καταλαμβάνει η Ιστορική συλλογή με ενθυμήματα του Κρητικού αγώνα, της Εθνικής Αντίστασης (1941-1944) και του εθνομάρτυρα Ρούσου Κούνδουρου που εκτελέστηκε από τους ναζί στις 29.08.1944.

 

pente

 

Σημαντική και η εκκλησιαστική και επισκοπική συλλογή με τεκμήρια της παρουσίας της Μητρόπολης Πέτρας και Χερρονήσου της οποίας ιστορική έδρα αποτελεί η Νεάπολη. Πρόσφατα αποκτήματα του Μουσείου, αποτελούν τα κεραμικά της δωρεάς Διαλυνά, που περιλαμβάνουν σπάνιο υλικό των εργαστηρίων Κιουτάχειας και Αθήνας.

 

Τέλος, στη Νεάπολη λειτουργεί από το 1947 η «Ηλειάκος «Δημοτική βιβλιοθήκη, η οποία στεγάζεται στο διώροφο κτίριο το οποίο ήταν κατοικία και διοικητήριο του Κωστή Αδοσίδη και από το (1924 έως το 1980) λειτουργούσε ως ορφανοτροφείο αρρένων.

 

ΚΩΣΤΑΣ ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ

 

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.
  • Οι διευθύνσεις ιστοσελίδων και οι διευθύνσεις email μετετρέπονται σε συνδέσμους αυτόματα.